Viêm da cơ địa là một trong những bệnh da liễu mạn tính phổ biến ở cả trẻ em và người lớn, vậy viêm da cơ địa có lây không. Bởi khi thấy người thân hoặc đồng nghiệp có các biểu hiện như da đỏ, bong tróc, nổi mẩn hoặc ngứa kéo dài, nhiều người lo ngại nguy cơ lây nhiễm, hạn chế tiếp xúc hay dùng chung đồ dùng. Hôm nay hãy cùng Daibaccare giải đáp nhé!
Viêm da cơ địa có lây không?
Câu trả lời là không. Theo các tổ chức da liễu uy tín, viêm da cơ địa không phải là bệnh truyền nhiễm. Tình trạng này liên quan đến sự rối loạn hàng rào bảo vệ da, yếu tố di truyền và phản ứng quá mức của hệ miễn dịch, không do virus, vi khuẩn hay nấm gây ra, vì vậy không lây từ người sang người qua tiếp xúc, dùng chung đồ hoặc sinh hoạt chung hằng ngày.
Theo đó, viêm da cơ địa (Atopic Dermatitis) là bệnh viêm da mạn tính do sự kết hợp của nhiều yếu tố như di truyền, rối loạn miễn dịch và suy giảm chức năng hàng rào bảo vệ da.
American Academy of Dermatology (AAD – Hiệp hội Da liễu Hoa Kỳ) cho biết trong nghiên cứu “Eczema types: Atopic dermatitis overview” viêm da cơ địa xảy ra khi hàng rào bảo vệ da bị suy yếu, khiến da dễ mất nước và nhạy cảm hơn với các yếu tố từ môi trường. Bệnh không liên quan đến khả năng lây nhiễm giữa người với người.
National Eczema Association (NEA – Hiệp hội Chàm Quốc gia Hoa Kỳ) trong chủ đề “What is Eczema?” cũng cho biết, viêm da cơ địa là một dạng của chàm da và không lây nhiễm. Bạn không thể “bị lây” từ người khác. Mặc dù nguyên nhân chính xác của bệnh vẫn chưa được biết rõ và có thể khác nhau ở mỗi người, nhưng các nhà nghiên cứu biết rằng mọi người mắc là do sự tương tác giữa gen và các tác nhân môi trường.
Tuy nhiên, ở một số trường hợp, vùng da tổn thương có thể bị nhiễm vi khuẩn thứ phát, đặc biệt là Staphylococcus aureus. Đây là biến chứng của bệnh, không phải nguyên nhân gây viêm da cơ địa và cũng không có nghĩa bản thân bệnh viêm da cơ địa có tính lây truyền.
Vì sao nhiều người nhầm tưởng viêm da cơ địa có thể lây?
Mặc dù không lây, viêm da cơ địa vẫn thường bị hiểu nhầm là bệnh truyền nhiễm vì các triệu chứng ngoài da khá rõ rệt. Cụ thể:
Triệu chứng dễ gây hiểu nhầm
Người bị viêm da cơ địa có thể xuất hiện:
- Mẩn đỏ.
- Da bong tróc.
- Dày sừng.
- Nứt nẻ.
- Chảy dịch khi gãi nhiều.
Những biểu hiện này khá giống với một số bệnh ngoài da có khả năng lây như nấm da, ghẻ hoặc chốc lở, khiến nhiều người e ngại khi tiếp xúc.
Có thể xuất hiện ở nhiều thành viên trong gia đình
Nhiều nghiên cứu từ các tổ chức như Hiệp hội Da liễu Hoa Kỳ hay Hiệp hội Chàm Quốc gia Hoa Kỳ hoặc Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ đều cho biết, các gia đình có cả cha mẹ bị viêm da cơ địa, thì khả năng con cùng sẽ phổ biến hơn. Điều này không phải do lây nhiễm mà chủ yếu liên quan đến yếu tố di truyền.
Cụ thể, nếu một trong hai bố mẹ mắc các bệnh dị ứng như viêm da cơ địa, hen suyễn hoặc viêm mũi dị ứng, nguy cơ con mắc bệnh sẽ cao hơn so với trẻ không có tiền sử gia đình.
Viêm da cơ địa có lây không? Không nhưng bệnh dễ tái phát
Viêm da cơ địa thường diễn tiến theo từng đợt. Khi thời tiết thay đổi, da khô hoặc tiếp xúc với các chất kích ứng, bệnh có thể bùng phát trở lại. Điều này khiến nhiều người lầm tưởng bệnh “lây qua tiếp xúc”, trong khi thực tế mỗi người đều có yếu tố nguy cơ riêng.
Cách phòng ngừa viêm da cơ địa tái phát
Mặc dù không lây, nhưng viêm da cơ địa là bệnh mạn tính và có thể tái phát nhiều lần nếu không chăm sóc da đúng cách. Để phòng ngừa viêm da cơ địa tái phát, bạn nên thực hiện theo những lời khuyên dưới đây.
Dưỡng ẩm cho da mỗi ngày
Dưỡng ẩm là bước quan trọng trong chăm sóc và phòng ngừa viêm da cơ địa tái phát. Theo khuyến cáo của American Academy of Dermatology (AAD) và National Eczema Association (NEA), người bị viêm da cơ địa nên thoa kem dưỡng ẩm ít nhất 2 lần/ngày, ngay cả khi da không có triệu chứng da khô, bong tróc, ngứa ngáy về đêm. Nếu da vẫn khô hoặc bong tróc nhiều, có thể tăng tần suất thoa kem lên 3 – 4 lần/ngày, đặc biệt sau khi rửa tay, bơi lội hoặc khi thời tiết hanh khô.
Đặc biệt, nên thoa trong vòng 3 – 5 phút sau khi tắm hoặc rửa tay để giúp giữ nước trong da và hỗ trợ phục hồi hàng rào bảo vệ da.
Bên cạnh đó, khi lựa chọn kem dưỡng ẩm, nên ưu tiên các sản phẩm có khả năng cấp ẩm và phục hồi hàng rào bảo vệ da, chứa các thành phần như ceramide, glycerin, petrolatum (vaseline), hyaluronic acid hoặc colloidal oatmeal. Đồng thời, nên chọn sản phẩm dịu nhẹ, phù hợp cho làn da nhạy cảm.
Tắm đúng cách
Người bị viêm da cơ địa nên tắm bằng nước ấm khoảng 35 – 37°C, thời gian tắm từ 5 – 10 phút. Tránh tắm nước quá nóng hoặc ngâm mình quá lâu vì có thể làm mất lớp dầu tự nhiên trên da, khiến da khô và ngứa nhiều hơn.
Sau khi tắm, nên dùng khăn mềm thấm khô nhẹ nhàng thay vì chà xát mạnh và thoa kem dưỡng ẩm ngay khi da còn hơi ẩm.
Tránh các yếu tố gây kích ứng
Mỗi người có thể có những tác nhân khiến bệnh bùng phát khác nhau. Nhưng nhìn chung, bạn nên hạn chế những tác nhân dưới đây:
- Khói bụi, ô nhiễm không khí.
- Phấn hoa hoặc lông thú cưng.
- Xà phòng, nước hoa và mỹ phẩm chứa hương liệu.
- Chất tẩy rửa mạnh.
- Quần áo len hoặc vải sợi thô gây cọ xát da.
- Thời tiết quá nóng, quá lạnh hoặc thay đổi đột ngột.
Lựa chọn quần áo phù hợp
Ưu tiên quần áo làm từ cotton hoặc các chất liệu mềm, thoáng khí để hạn chế ma sát và giúp da thông thoáng. Đồng thời, nên giặt quần áo bằng chất tẩy rửa dịu nhẹ và xả sạch để giảm lượng hóa chất còn sót lại trên vải.
Kiểm soát căng thẳng
Căng thẳng (stress) là một trong những yếu tố có thể khởi phát hoặc làm nặng thêm các đợt bùng phát viêm da cơ địa. Khi cơ thể chịu áp lực kéo dài, hệ thần kinh và hệ miễn dịch có thể tương tác làm tăng phản ứng viêm, đồng thời kích thích cảm giác ngứa, tạo thành vòng xoắn “ngứa – gãi – tổn thương da – ngứa nhiều hơn”.
Để hạn chế nguy cơ tái phát, bạn nên ngủ đủ 7 – 9 giờ mỗi đêm, duy trì ít nhất 150 phút hoạt động thể chất cường độ vừa mỗi tuần (khoảng 30 phút/ngày), đồng thời dành thời gian thư giãn bằng các phương pháp như đi bộ, yoga, thiền, hít thở sâu hoặc nghe nhạc.
Nếu căng thẳng kéo dài ảnh hưởng đến giấc ngủ hoặc chất lượng cuộc sống,hãy trao đổi với bác sĩ để được tư vấn và hỗ trợ phù hợp.
Hạn chế gãi khi ngứa
Gãi nhiều không chỉ làm tổn thương hàng rào bảo vệ da mà còn tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng. Khi ngứa, người bệnh có thể chườm mát, sử dụng kem dưỡng ẩm hoặc thuốc giảm ngứa theo hướng dẫn của bác sĩ thay vì gãi.
Thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ
Viêm da cơ địa có thể cần sử dụng thuốc hoặc các phương pháp xử lý khác tùy theo mức độ bệnh. Người bệnh không nên tự ý ngừng dùng sản phẩm bác sĩ kê đơn khi triệu chứng thuyên giảm hoặc tự mua corticosteroid để sử dụng kéo dài vì có thể gây tác dụng không mong muốn.
Duy trì môi trường sống phù hợp
Giữ không gian sống sạch sẽ, thông thoáng và duy trì độ ẩm không khí ở mức phù hợp, đặc biệt trong mùa hanh khô hoặc khi sử dụng điều hòa thường xuyên. Đồng thời, nên uống đủ nước và xây dựng chế độ ăn cân bằng để hỗ trợ sức khỏe làn da từ bên trong.
Viêm da cơ địa có lây không? Đáp là là không lây nhưng viêm da cơ địa có xu hướng tái phát theo từng đợt khi gặp các yếu tố kích thích từ môi trường hoặc chế độ sinh hoạt. Việc kết hợp dưỡng ẩm đúng cách, tránh tác nhân kích thích và tuân thủ lời khuyên của bác sĩ có thể hỗ trợ làm giảm triệu chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống. Nếu bệnh tái phát nhiều lần hoặc không đáp ứng với phác đồ của chuyên gia, hãy đến bệnh viện khám để được đánh giá và điều chỉnh phác đồ phù hợp.
