Dùng cây tầm bóp leo tắm cho trẻ sơ sinh là kinh nghiệm dân gian được không ít gia đình áp dụng khi trẻ bị rôm sảy, nổi mẩn hoặc khó chịu ngoài da. Tuy nhiên, da của trẻ sơ sinh còn vô cùng non nớt và vẫn đang tiếp tục hoàn thiện sau khi chào đời. Vì vậy, trước khi dùng bất kỳ loại lá nào để tắm cho bé, cha mẹ cần xác định đúng loại cây cùng công dụng cũng như lưu ý khi dùng. Theo dõi ngay bài viết dưới đây để hiểu rõ nhé!
Cây tầm bóp leo là cây gì?
Cây tầm bóp leo (hay còn gọi là dây tầm bóp, xoan leo, tam phỏng, tầm phỏng) là một loại cây thân thảo dạng dây leo có tên khoa học là Cardiospermum halicacabum, thuộc họ Bồ hòn (Sapindaceae).
Mặc dù có tên gọi gắn chữ “tầm bóp”, loại cây này khác hoàn toàn với cây tầm bóp thân thảo (với tên gọi khoa học là Physalis angulata) mọc đứng phổ biến, phân nhiều cành, quả tròn nằm trong lớp đài giống chiếc lồng đèn (thường gọi là cây lồng đèn hay thù lù, thuộc họ Cà).
Vậy cây tầm bóp nào tắm được cho bé? Một nghiên cứu về cây tầm bóp tại Việt Nam với tiêu đề Nghiên cứu đặc điểm hình thái và vi học của cây tầm bóp (Physalis angulata L.), thuộc họ Cà (Solanaceae) – Hoàng Thái Hòa và cộng sự đăng trên Tạp chí Dược học có ghi nhận việc người dân sử dụng Physalis angulata L. để tắm cho trẻ bị rôm sảy.
Vì vậy, nếu cha mẹ có ý định sử dụng cây tầm bóp leo tắm cho trẻ sơ sinh cần xác định chính xác cây đang có trước khi sử dụng, thay vì chỉ dựa vào tên gọi dân gian.
Công dụng cây tầm bóp leo tắm cho trẻ sơ sinh
Hỗ trợ làm dịu vùng da có rôm sảy, mẩn đỏ nhẹ
Trong dân gian, cây tầm bóp thường được nấu thành nước tắm cho trẻ khi da xuất hiện rôm sảy, mẩn đỏ hoặc ngứa nhẹ. Nước tắm từ cây được sử dụng với mục đích làm sạch bề mặt da, giúp da thông thoáng hơn và hỗ trợ chăm sóc những vùng có nốt nhỏ li ti, rôm hoặc mẩn đỏ.
Một số tài liệu về Physalis angulata L. tại Việt Nam cũng ghi nhận việc người dân dùng cây tầm bóp để tắm cho trẻ bị rôm sảy và cho người có biểu hiện mẩn ngứa.
Rôm sảy thường xuất hiện khi mồ hôi bị giữ lại dưới da, đặc biệt trong thời tiết nóng ẩm hoặc khi trẻ mặc quá nhiều lớp quần áo. Trong trường hợp rôm sảy mức độ nhẹ, nước tầm bóp có thể được xem như một cách chăm sóc da theo kinh nghiệm dân gian, kết hợp với việc giữ cơ thể trẻ sạch sẽ, khô thoáng và hạn chế bí nóng để giúp trẻ cảm thấy dễ chịu hơn.
Hỗ trợ làm dịu cảm giác ngứa, khó chịu trên da
Khi bị rôm sảy hoặc da nổi mẩn nhẹ, trẻ có thể cảm thấy bị ngứa, khó chịu khiến trẻ quấy khóc, thường xuyên đưa tay lên gãi.
Nước tắm ấm vừa phải kết hợp với việc giữ cơ thể sạch, thoáng và khô ráo có thể giúp trẻ cảm thấy dễ chịu hơn.
Cách dùng cây tầm bóp leo tắm cho trẻ
Trước khi áp dụng cách tắm lá này, cha mẹ cần xác định đúng loại cây tầm bóp và chọn nguyên liệu sạch, không có dấu hiệu sâu bệnh hoặc nhiễm hóa chất.
Cha mẹ có thể thực hiện theo các bước sau:
- Chuẩn bị cây tầm bóp: Nhặt bỏ lá úa, phần cây dập hoặc bám nhiều đất cát. Rửa kỹ cây dưới vòi nước nhiều lần để loại bỏ bụi bẩn và tạp chất.
- Nấu nước tắm: Cho phần cây đã rửa sạch vào nồi cùng lượng nước vừa đủ, đun sôi trong vài phút để các thành phần trong cây hòa vào nước. Sau đó tắt bếp, để nước nguội bớt rồi lọc bỏ toàn bộ lá và cặn. Lưu ý không nên nấu nước quá đặc hoặc giã lá rồi chà trực tiếp lên da trẻ vì da trẻ sơ sinh còn mỏng và dễ bị kích ứng.
- Pha nước đến nhiệt độ phù hợp: Pha nước tầm bóp với nước sạch để nước tắm có độ ấm vừa phải. Cha mẹ có thể kiểm tra nhiệt độ bằng khuỷu tay hoặc nhiệt kế nước trước khi đặt trẻ vào chậu.
- Tắm nhẹ nhàng cho trẻ: Dùng tay hoặc khăn mềm làm ướt da trẻ, đặc biệt ở những vùng dễ xuất hiện rôm sảy như cổ, lưng, ngực, nách và các nếp gấp. Không cần chà xát mạnh hoặc cố làm bong các nốt trên da. Thời gian tắm nên ngắn dưới 10 phút, sau đó có thể tráng lại cơ thể trẻ bằng nước sạch để hạn chế cặn từ nước lá còn lưu trên da.
- Lau khô kỹ sau khi tắm: Dùng khăn mềm thấm khô cơ thể, chú ý các nếp gấp ở cổ, nách, bẹn và sau đầu gối. Sau đó mặc cho trẻ quần áo mềm, rộng và thoáng để hạn chế da bị bí nóng.
Lưu ý khi dùng cây tầm bóp leo tắm cho trẻ sơ sinh
- Không dùng khi chưa biết chính xác loại cây: “Tầm bóp”, “tầm bóp leo” và “tầm phỏng” có thể được gọi lẫn ở một số nơi. Trong khi Physalis angulata thuộc họ Cà, Cardiospermum halicacabum lại thuộc họ Bồ hòn và có đặc điểm thực vật khác hẳn. Do đó không nên hái cây mọc ven đường hoặc cây không xác định rõ nguồn gốc để nấu nước tắm cho trẻ.
- Không dùng nước lá quá đặc hoặc chà lá trực tiếp lên da: Da trẻ sơ sinh mỏng hơn và dễ phản ứng với các chất tiếp xúc từ bên ngoài. Việc chà lá hoặc dùng nước tắm lá đậm đặc có thể khiến da trẻ đỏ, rát hoặc khó chịu.
- Không tắm lá trên vùng da đang trợt hoặc rỉ dịch: Nếu trẻ có vùng da trầy xước, mụn nước, mụn mủ, rỉ dịch, sưng hoặc có dấu hiệu bất thường, cha mẹ không nên tiếp tục thử các loại nước lá tại nhà. Những biểu hiện này cần được bác sĩ kiểm tra để xác định nguyên nhân vì rôm sảy, chàm, chốc lở và một số vấn đề ngoài da khác ở trẻ có thể có biểu hiện tương đối giống nhau.
- Dừng sử dụng nếu da trẻ xuất hiện biểu hiện khác thường: Sau khi tiếp xúc với nước lá, nếu trẻ có biểu hiện như da đỏ hơn, xuất hiện thêm nhiều nốt; Ngứa hoặc quấy khóc nhiều; Da sưng; Nổi mụn nước hoặc rỉ dịch… Cha mẹ nên ngừng sử dụng và rửa lại da trẻ bằng nước sạch. Nếu biểu hiện tiếp tục tăng hoặc trẻ khó chịu rõ, cần đưa trẻ đi khám để được chẩn đoán và xử lý phù hợp.
Câu hỏi thường gặp về cây tầm bóp leo tắm cho trẻ sơ sinh
Cây tầm bóp có thể dùng tắm cho trẻ bị rôm sảy không?
Việc dùng Physalis angulata tắm cho trẻ bị rôm sảy đã được ghi nhận như một kinh nghiệm dân gian tại Việt Nam. Tuy nhiên, hiện chưa có đủ bằng chứng lâm sàng trên trẻ sơ sinh cho thấy nước tắm từ cây này có tác động rõ ràng đến rôm sảy.
Nếu trẻ chỉ có vài nốt rôm nhẹ, cha mẹ nên giữ cơ thể trẻ thoáng mát, tránh mặc quá nhiều lớp quần áo và chú ý vệ sinh da. Nếu các nốt trở nên đỏ nhiều, có mủ, rỉ dịch hoặc trẻ sốt, nên đưa trẻ đi khám.
Trẻ mới sinh có nên tắm nước lá tầm bóp mỗi ngày không?
Không cần thiết. National Health Service – NHS (Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh) trong Bathing your baby cho biết nước sạch là đủ trong tháng đầu sau sinh và trẻ cũng không nhất thiết phải tắm mỗi ngày. Khoảng 2 – 3 lần tắm toàn thân mỗi tuần và vệ sinh thường xuyên, hàng ngày các vùng như mặt, cổ, tay và vùng mặc tã.
Tầm bóp và tầm phỏng có phải cùng một cây không?
Không. Tầm bóp (Physalis angulata L.) thuộc họ Cà (Solanaceae), còn tầm phỏng/tầm phỏng (Cardiospermum halicacabum L.) thuộc họ Bồ hòn (Sapindaceae) và có thân leo, tua cuốn.
Do tên gọi dân gian có thể khác nhau giữa các địa phương, cha mẹ nên xác định cây bằng đặc điểm thực vật thay vì chỉ dựa vào tên “tầm bóp leo”.
Sử dụng cây tầm bóp leo tắm cho trẻ sơ sinh là kinh nghiệm dân gian thường được áp dụng khi trẻ có rôm sảy, mẩn đỏ hoặc ngứa nhẹ. Nước tắm từ cây có thể được xem như một cách hỗ trợ chăm sóc da bên cạnh việc giữ cơ thể trẻ sạch và thoáng. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên trẻ sơ sinh còn hạn chế nên cha mẹ cần thận trọng khi sử dụng. Nếu thấy da trẻ có mụn mủ, rỉ dịch, sưng đỏ nhiều hoặc tổn thương lan rộng, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được kiểm tra thay vì áp dụng cách tắm lá tại nhà.
