Nhiều cha mẹ thường truyền tai nhau việc chữa ngạt mũi cho trẻ sơ sinh bằng dầu tràm, xem đây là một phương pháp tự nhiên hiệu quả và lành tính. Tuy nhiên, trên thực tế, việc dùng dầu tràm cho trẻ nhỏ cần được cân nhắc kỹ và áp dụng đúng cách. Bởi nếu sử dụng sai cách, dầu tràm không những không mang lại hiệu quả như mong muốn mà còn có thể gây kích ứng đường hô hấp và nhiều tác dụng phụ không mong muốn đối với trẻ sơ sinh.
Dầu tràm có tác dụng gì với trẻ sơ sinh?
Dầu tràm (Melaleuca cajuputi) là một loại tinh dầu thiên nhiên được sử dụng phổ biến trong chăm sóc trẻ nhỏ tại nhiều quốc gia châu Á nhờ đặc tính kháng khuẩn, ngừa virus và hỗ trợ tăng cường miễn dịch.
Theo các nghiên cứu, sử dụng tràm trà đúng cách với liều lượng phù hợp sẽ mang đến nhiều lợi ích cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ:
- Hỗ trợ chữa và phòng ngừa nhiều vấn đề về da: Dầu tràm trà có tính kháng khuẩn tự nhiên, nên thường được sử dụng trong ngăn ngừa và hỗ trợ giảm sự phát triển của vi khuẩn trên da của trẻ, ví dụ như hỗ trợ làm lành tổn thương trên da do hăm tã, côn trùng cắn…
- Hỗ trợ làm lành vết thương: Khi được thoa lên vết thương đúng cách, đặc tính kháng khuẩn của tràm trà sẽ ức chế sự phát triển của vi khuẩn có trong vết thương và giúp da phục hồi nhanh hơn.
- Hỗ trợ chữa nấm: Thành phần hoạt tính chính Terpinen-4-ol trong tràm trà đã được ghi nhận về công dụng hỗ trợ kiểm soát sự phát triển của nấm và vi khuẩn gây bệnh trên da trẻ, đặc biệt là da đầu hay kẽ tay, kẽ chân…
- Hỗ trợ tăng cường hệ miễn dịch: Khi dùng tinh dầu tràm trà ngoài da, nó giúp tăng cường hệ miễn dịch và củng cố sức đề kháng của trẻ, phòng ngừa mầm bệnh tấn công bằng cách kích thích sự tiết hormone và tuần hoàn máu. Nhờ đó, bé sẽ ít bị nhiễm bệnh hơn.
- Chữa ho và ngạt mũi: Vì tinh dầu này có đặc tính long đờm, nên nó đã được sử dụng từ lâu để chữa cảm lạnh và ho. Cách dùng rất đơn giản, chỉ cần xoa tinh dầu lên ngực và cổ họng của bé để giảm ho.
- Cải thiện tuần hoàn máu: Các đặc tính ngừa viêm của loại dầu này giúp làm dịu cơn đau nhức trong cơ thể. Hãy massage dầu này lên các cơ bắp của bé, bé sẽ cảm thấy dễ chịu hơn. Dầu này cũng giúp giảm viêm và cải thiện lưu thông máu khi thoa lên các vùng cơ bị đau.
Bởi những công dụng tuyệt vời trên, nên dầu tràm là một trong những “trợ thủ” đắc lực giúp ba nhẹ nhàng hơn trong quá trình chăm bé lớn khôn.
Có nên dùng dầu tràm để chữa ngạt mũi cho trẻ sơ sinh?
Có thể dùng dầu tràm chữa ngạt mũi cho trẻ sơ sinh, nhưng cần dùng đúng cách. Theo Parenting Firstcry – chuyên trang nội dung về nuôi dạy con (parenting) thuộc hệ sinh thái của FirstCry, một trong những nền tảng mẹ & bé uy tín hàng đầu tại Ấn Độ cho biết tràm trà mang đến nhiều lợi ích cho trẻ, bao gồm chữa ho và ngạt mũi, ngừa cảm cúm…
Parenting Firstcry cũng hướng dẫn rằng, không bao giờ được thoa trực tiếp lên da em bé. Thay vào đó, dù sử dụng với bất kỳ mục đích gì, hãy trộn nó với nước ấm hoặc một số loại dầu nền như dầu ô liu , dầu hạnh nhân hoặc dầu dừa để pha loãng rồi mới sử dụng cho em bé.
Đặc biệt, dầu tràm trà là một trong những loại tinh dầu dịu nhẹ, an toàn cho trẻ em và chỉ có thể được sử dụng ngoài da cho trẻ sơ sinh, tuyệt đối không được cho trẻ uống vì có thể gây nguy hiểm đến sức khỏe của trẻ, thậm chí tử vong.
Sở dĩ có thể chữa ngạt mũi cho trẻ sơ sinh bằng dầu tràm là bởi dầu tràm có tính ấm, kháng khuẩn nhẹ và đem lại cảm giác thông mũi tự nhiên, vì vậy nhiều cha mẹ coi đây là phương pháp tự nhiên lành tính để hỗ trợ giảm ngạt mũi cho trẻ.
Trong nhiều nghiên cứu khoa học hiện đại đã chỉ ra rằng, các hoạt chất như Eucalyptol và α-Terpineol trong dầu tràm có tính kháng khuẩn, ngừa viêm, giúp tiêu đờm, làm loãng chất nhầy, thông thoáng đường thở, ức chế virus cúm, đồng thời tính ấm của dầu tràm giúp làm ấm cơ thể, ngăn ngừa cảm lạnh hiệu quả.
Cách chữa ngạt mũi cho trẻ sơ sinh bằng dầu tràm đúng
Để chữa ngạt mũi cho trẻ bằng dầu tràm trà đúng cách, hiệu quả và giảm tác dụng phục, cha mẹ có thể tham khảo các cách sau:
Nhỏ lên gối hoặc khăn quàng cổ
Nhỏ 1 – 2 giọt dầu tràm lên góc gối hoặc lên khăn sữa quấn quanh cổ bé (không để tinh dầu chạm trực tiếp vào da). Mùi hương thoang thoảng sẽ giúp bé dễ chịu và hỗ trợ thông mũi nhẹ nhàng.
Massage làm ấm chữa ngạt mũi cho trẻ sơ sinh bằng dầu tràm
Nhỏ 2 – 3 giọt dầu tràm vào lòng bàn tay của ba mẹ và xoa ấm rồi massage nhẹ nhàng lên ngực, lưng, bàn tay hoặc bàn chân của bé. Sau đó mặc áo hoặc quấn khăn để giữ ấm. Cách này giúp bé cảm thấy dễ chịu mà không tiếp xúc trực tiếp với tinh dầu đặc.
Lưu ý, với cách này, cha mẹ không sử dụng tinh dầu đậm đặc mà chọn loại đã được pha loãng hoặc sản phẩm được chỉ dẫn có thể dùng để massage cho bé, đồng thời không dùng/thoa trực tiếp tinh dầu lên da bé rồi mới massage để tránh trường hợp tinh dầu tràm trà nồng độ cao làm kích ứng, bỏng rát da của trẻ.
Chữa ngạt mũi cho trẻ sơ sinh bằng dầu tràm pha nước tắm
Một trong những cách an toàn hơn để hỗ trợ giảm ngạt mũi cho trẻ sơ sinh khi dùng dầu tràm là pha loãng vào nước tắm. Phương pháp này giúp tinh dầu khuếch tán nhẹ trong hơi nước ấm, mang lại cảm giác thông thoáng đường thở mà không tiếp xúc trực tiếp với niêm mạc mũi hoặc da bé.
Cách thực hiện đúng
- Chuẩn bị nước tắm ấm (khoảng 36–37°C): Nhiệt độ nước vừa phải giúp làm dịu cơ thể bé và giúp hơi tinh dầu lan tỏa nhẹ nhàng, hỗ trợ giảm nghẹt mũi.
- Nhỏ 1–2 giọt dầu tràm vào chậu nước tắm: Không nhỏ quá nhiều vì tinh dầu đậm đặc có thể gây kích ứng da. Khuấy đều để dầu tràm phân tán trong nước.
- Tắm cho bé như bình thường: Trong quá trình tắm, hơi ấm của nước và mùi hương nhẹ của dầu tràm giúp bé cảm thấy dễ chịu, đường thở thông thoáng hơn mà không cần bôi dầu trực tiếp lên da hoặc gần mũi.
- Không đổ dầu tràm trực tiếp lên da bé trước khi tắm: Điều này có thể gây bỏng rát hoặc kích ứng vì tinh dầu chưa được pha loãng đủ.
- Quan sát phản ứng của bé: Nếu thấy da đỏ, nổi mẩn hoặc bé khó chịu, cần dừng ngay và rửa lại bằng nước sạch.
Lưu ý khi sử dụng dầu tràm cho trẻ sơ sinh
Theo các khuyến cáo nhi khoa, muốn chữa ngạt mũi cho trẻ sơ sinh bằng dầu tràm đúng, cần tuân thủ các nguyên tắc:
- KHÔNG dùng dầu tràm trực tiếp để “chữa” ngạt mũi cho trẻ sơ sinh: Dầu tràm không phải là sản phẩm chuyên chữa ngạt mũi và không có tác dụng làm thông mũi trực tiếp hay loại bỏ dịch nhầy trong khoang mũi trẻ sơ sinh. Do đó, không được nhỏ trực tiếp, không xông tinh dầu, không thoa trực tiếp lên mặt, cổ, vùng mũi… mà chỉ sử dụng gián tiếp với mục đích giữ ấm và tạo cảm giác dễ chịu như Daibaccare chia sẻ ở trên.
- Không sử dụng cho trẻ dưới 6 tháng tuổi: Tuyệt đối không sử dụng dầu tràm cho trẻ sơ sinh 6 tháng tuổi vì đây là giai đoạn trẻ có làn da và đường thở vô cùng nhạy cảm. Nếu muốn sử dụng dầu tràm, hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ về do đó việc dùng dầu tràm chỉ nên thực hiện gián tiếp, đúng liều và có kiểm soát.
- Sử dụng đúng cách và liều lượng: Điều quan trọng nhất khi chữa ngạt mũi bằng tràm trà là không được nhỏ dầu tràm trực tiếp vào mũi của trẻ, vì tinh dầu đậm đặc có thể gây kích ứng mạnh, bỏng rát niêm mạc hoặc khiến trẻ khó thở hơn. Cùng với đó, luôn bắt đầu với lượng rất nhỏ (1–2 giọt) và nên hỏi ý kiến bác sĩ nếu trẻ có tiền sử nhạy cảm.
Cách chữa ngạt mũi cho trẻ sơ sinh khác
Các hướng dẫn chăm sóc hô hấp cho trẻ nhỏ của American Academy of Pediatrics (AAP) và NHS (Anh) đều nhấn mạnh rằng, với trẻ sơ sinh, những biện pháp có hiệu quả và an toàn nhất để xử lý ngạt mũi vẫn là nước muối sinh lý, hút mũi đúng cách và giữ môi trường đủ ẩm, thay vì chỉ sử dụng tinh dầu.
Cụ thể, khi trẻ bị ngạt mũi, cha mẹ nên:
- Nhỏ hoặc xịt nước muối sinh lý 0,9% đúng cách
- Hút mũi nhẹ nhàng bằng dụng cụ chuyên dụng
- Giữ phòng thoáng, đủ ẩm, tránh khói bụi
- Cho trẻ bú đủ sữa để làm loãng dịch nhầy
Cùng với đó, nếu thấy trẻ ngạt mũi kèm các dấu hiệu dưới đây, cha mẹ cần đưa trẻ đến các cơ sở y tế để được thăm khám và xử lý sớm nhất:
- Trẻ ngạt mũi kèm sốt, ho nhiều, khò khè
- Trẻ bú kém, thở nhanh hoặc thở rút lõm ngực
- Ngạt mũi kéo dài trên 3 – 5 ngày không cải thiện dù đã áp dụng cách chữa ngạt mũi chuẩn
- Trẻ dưới 6 tháng tuổi có dấu hiệu khó thở
Chữa ngạt mũi cho trẻ sơ sinh bằng dầu tràm là cách được nhiều cha mẹ áp dụng, tuy nhiên đây không phải là phương pháp chữa ngạt mũi mà chỉ có thể dùng hỗ trợ gián tiếp trong một số trường hợp nhẹ, với điều kiện dùng đúng cách và đúng đối tượng. Đối với trẻ sơ sinh, đặc biệt là dưới 6 tháng tuổi, cha mẹ cần ưu tiên các biện pháp y khoa an toàn như nước muối sinh lý và theo dõi sát tình trạng hô hấp vẫn là lựa chọn tốt nhất. Nếu cha mẹ còn băn khoăn, liên hệ Hotline để được tư vấn và hỗ trợ nhé!
