Khi tìm hiểu về các bệnh lý da liễu, nhiều người bắt gặp hai thuật ngữ “chàm” và “viêm da cơ địa” được sử dụng xen kẽ, vậy chàm có phải viêm da cơ địa không? Thực tế, Chàm (Eczema) và viêm da cơ địa (Atopic Dermatitis) không hoàn toàn là một, nhưng chúng có mối quan hệ bao hàm. Theo dõi bài viết dưới đây để biết chi tiết nhé!
Chàm có phải viêm da cơ địa không?
Chàm (eczema) là thuật ngữ dùng để chỉ một nhóm bệnh viêm da có những biểu hiện tương đối giống nhau như da khô, ngứa, đỏ da, bong vảy, da xuất hiện mụn nước hoặc rỉ dịch ở một số giai đoạn.
Trong nhóm bệnh chàm có nhiều thể khác nhau, chẳng hạn:
- Viêm da cơ địa (Atopic dermatitis).
- Viêm da tiếp xúc (Contact dermatitis).
- Chàm đồng tiền (Nummular eczema).
- Chàm tổ đỉa (Dyshidrotic eczema).
- Viêm da tiết bã (Seborrheic dermatitis)
Trong đó, viêm da cơ địa (Atopic dermatitis) là thể chàm phổ biến nhất, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Có thể hiểu đơn giản, “chàm” là một nhóm bệnh, còn “viêm da cơ địa” là một trong những bệnh thuộc nhóm đó.
Bên cạnh viêm da cơ địa, nhóm chàm còn bao gồm nhiều thể khác như viêm da tiếp xúc, chàm tổ đỉa và chàm đồng tiền. Mặc dù có một số biểu hiện giống nhau như ngứa, khô và đỏ da, nhưng mỗi loại chàm lại có nguyên nhân và đặc điểm riêng.
Theo Học viện Da liễu Hoa Kỳ (American Academy of Dermatology – AAD) trong chuyên đề Atopic dermatitis: Overview cho biết, viêm da cơ địa là loại chàm thường gặp nhất và là một bệnh lý mạn tính có xu hướng tái diễn theo từng đợt.
Vì sao nhiều người nhầm lẫn giữa chàm và viêm da cơ địa?
Trên thực tế, nhiều người thường gọi chung mọi tình trạng eczema là “bệnh chàm”. Trong khi đó, các tài liệu y khoa hiện đại thường sử dụng tên cụ thể của từng thể bệnh, chẳng hạn Atopic dermatitis (viêm da cơ địa) hoặc Contact dermatitis (viêm da tiếp xúc).
Ngoài ra, viêm da cơ địa cũng có các biểu hiện khá điển hình của nhóm bệnh chàm như:
- Da khô kéo dài.
- Ngứa nhiều, đặc biệt vào ban đêm.
- Da đỏ hoặc sẫm màu hơn vùng da xung quanh.
- Bong vảy.
- Da dày lên nếu gãi nhiều.
Chính vì có nhiều điểm tương đồng về biểu hiện, triệu chứng nên hai thuật ngữ này thường được sử dụng thay thế cho nhau trong đời sống hằng ngày.
Tuy nhiên, việc xác định đúng thể bệnh vẫn rất quan trọng vì nguyên nhân, yếu tố khởi phát và cách xử lý cũng như cách chăm sóc có thể khác nhau. Nếu xử lý hoặc chăm sóc sai cách, tình trạng bệnh có thể bùng phát trầm trọng hoặc dễ tái phát hơn.
Phân biệt viêm da cơ địa với một số loại chàm khác
Theo Hiệp hội Chàm Quốc gia Hoa Kỳ (National Eczema Association) trong chuyên đề “Types of Eczema” cho biết, mỗi thể eczema có đặc điểm và yếu tố liên quan khác nhau, vì vậy không nên tự kết luận chỉ dựa trên hình ảnh hoặc triệu chứng trên mạng.
Việc nhận biết sự khác nhau giúp người bệnh hiểu đúng tình trạng của mình và tránh nhầm lẫn khi tìm kiếm thông tin.
Viêm da cơ địa (Atopic dermatitis)
Đây là thể chàm phổ biến, thường liên quan đến yếu tố di truyền, hàng rào bảo vệ da suy giảm và cơ địa dị ứng. Người bệnh thường có làn da khô kéo dài, ngứa nhiều, các triệu chứng có xu hướng tái diễn theo từng đợt.
Viêm da cơ địa thường xuất hiện ở trẻ nhỏ, nhưng cũng có thể kéo dài hoặc khởi phát ở tuổi trưởng thành. Vị trí tổn thương thường thay đổi theo độ tuổi, chẳng hạn ở má, trán và mặt ngoài tay chân ở trẻ nhỏ hoặc vùng khuỷu tay, khoeo chân, cổ và bàn tay ở người lớn.
Viêm da tiếp xúc (Contact dermatitis)
Viêm da tiếp xúc xảy ra khi da phản ứng sau khi tiếp xúc với một số tác nhân từ môi trường bên ngoài. Bao gồm các chất gây kích ứng (như xà phòng, chất tẩy rửa, dung môi) hoặc chất gây dị ứng (như niken trong trang sức, nước hoa, mỹ phẩm hoặc một số thành phần trong găng tay cao su).
Biểu hiện thường xuất hiện tại đúng vị trí tiếp xúc với tác nhân và tình trạng sẽ cải thiện khi người bệnh tránh tiếp xúc/không tiếp xúc với tác nhân nghi ngờ gây kích ứng.
Chàm đồng tiền (Nummular eczema)
Chàm đồng tiền có đặc điểm khá dễ nhận biết với các mảng tổn thương hình tròn hoặc bầu dục, giống hình đồng xu. Các mảng da này thường ngứa, khô, có thể bong vảy hoặc rỉ dịch trong một số giai đoạn.
Bệnh thường xuất hiện ở cánh tay, cẳng chân hoặc thân mình và dễ bị nhầm với nấm da nếu chỉ quan sát bằng mắt thường.
Chàm tổ đỉa (Dyshidrotic eczema)
Chàm tổ đỉa thường xuất hiện ở lòng bàn tay, lòng bàn chân hoặc rìa các ngón tay, ngón chân. Đặc trưng của bệnh là các mụn nước nhỏ nằm sâu dưới da, gây ngứa và có thể tạo cảm giác căng hoặc châm chích.
Sau khi mụn nước khô, vùng da này thường bong vảy và trở nên khô ráp. Một số yếu tố như thời tiết nóng ẩm, đổ nhiều mồ hôi hoặc tiếp xúc với chất kích ứng có thể liên quan đến các đợt xuất hiện triệu chứng ở một số người.
Khi nào nên đi khám bác sĩ?
Hiệp hội Chàm Quốc gia Hoa Kỳ cảnh báo, nếu chàm da khiến da tổn thương kéo dài, tái phát hoặc gây nhiều khó chịu, nên đến khám bác sĩ da liễu để được đánh giá chính xác.
Trong trường hợp chưa rõ mình bị chàm hay viêm da cơ địa, hoặc xuất hiện một trong các dấu hiệu dưới đây, nên đến khám bác sĩ da liễu:
- Da ngứa kéo dài hoặc ảnh hưởng đến giấc ngủ.
- Tổn thương lan rộng hoặc tái phát nhiều lần.
- Da rỉ dịch, có mủ hoặc đóng vảy màu vàng.
- Da không cải thiện sau khi đã chăm sóc đúng cách.
- Trẻ nhỏ quấy khóc, mất ngủ do ngứa.
Với câu hỏi “chàm có phải viêm da cơ địa không?”, câu trả lời là viêm da cơ địa là một dạng của bệnh chàm, nhưng chàm không chỉ có viêm da cơ địa. Chàm là tên gọi chung của nhiều bệnh viêm da, trong khi viêm da cơ địa là thể phổ biến nhất trong nhóm này. Việc xác định đúng loại chàm da là cơ sở để xây dựng kế hoạch chăm sóc và xử lý phù hợp, giúp làn da khỏe mạnh và dễ chịu.
