Bé bị phỏng dạ thường khiến cha mẹ lo lắng vì các nốt mụn nước nổi nhiều, ngứa và dễ lan khắp cơ thể. Đây là bệnh truyền nhiễm khá thường gặp ở trẻ nhỏ, đa số có thể chăm sóc tại nhà nếu bé không có dấu hiệu bất thường. Tuy nhiên, cha mẹ cần nhận biết đúng biểu hiện, biết cách chăm sóc da, hạ sốt, phòng lây và theo dõi các dấu hiệu nguy hiểm để đưa bé đi khám kịp thời.
I. Phỏng dạ ở bé là gì và những biểu hiện cần chú ý?
Để hiểu rõ hơn về cách chăm sóc, trước hết chúng ta cần nắm được bản chất của căn bệnh này.
1. Phỏng dạ là gì?
Phỏng dạ, hay còn gọi là thủy đậu, là bệnh nhiễm trùng do virus Varicella Zoster Virus – VZV gây ra. Bệnh thường gặp ở trẻ em, đặc trưng bởi sốt, mệt mỏi và các nốt mụn nước mọc trên da.
Phỏng dạ rất dễ lây. Virus có thể lây qua đường hô hấp khi trẻ tiếp xúc với giọt bắn từ người bệnh lúc ho, hắt hơi, nói chuyện. Ngoài ra, bé cũng có thể bị lây khi chạm trực tiếp vào dịch từ các nốt phỏng nước của người mắc bệnh. Đây là lý do vì sao bệnh thường bùng phát thành dịch trong cộng đồng, đặc biệt là ở những nơi tập trung đông trẻ em như trường học hay nhà trẻ.
Trẻ bị phỏng dạ có khả năng lây cho người khác từ trước khi phát ban khoảng 1-2 ngày cho đến khi các nốt mụn nước đã khô và đóng vảy hoàn toàn. Vì vậy, khi nghi ngờ bé bị phỏng dạ, cha mẹ nên cho bé nghỉ học, hạn chế tiếp xúc với trẻ khác, phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh và người có miễn dịch yếu.
2. Dấu hiệu nhận biết đặc trưng của phỏng dạ
Sau khi nhiễm virus, trẻ thường không nổi mụn nước ngay mà có thể xuất hiện một số dấu hiệu toàn thân trước.
Các dấu hiệu trẻ bị phỏng dạ thường gặp gồm:
- Sốt nhẹ hoặc sốt vừa, một số bé có thể sốt cao.
- Mệt mỏi, uể oải, quấy khóc, kém linh hoạt hơn bình thường.
- Chán ăn, ăn ít, bú kém ở trẻ nhỏ.
- Ban đỏ xuất hiện trên da, thường bắt đầu ở thân mình, mặt, da đầu rồi lan ra tay chân.
- Sau ban đỏ, da nổi mụn nước nhỏ, bên trong có dịch trong.
- Bé có cảm giác ngứa, dễ gãi, khó chịu, ngủ không ngon.
- Các nốt phỏng có thể mọc thành nhiều đợt, nên trên da bé có thể cùng lúc xuất hiện ban đỏ, mụn nước, nốt đang khô và nốt đã đóng vảy.
Điểm khá điển hình của phỏng dạ là mụn nước mọc rải rác toàn thân và không xuất hiện đồng loạt một lần. Vì vậy, nếu thấy bé nổi nốt mới liên tục trong vài ngày đầu, cha mẹ không nên quá hoảng sợ nhưng cần chăm sóc đúng để tránh nhiễm trùng da.
3. Bé bị phỏng dạ diễn biến như thế nào?
Diễn biến phỏng dạ ở bé thường đi qua từng giai đoạn khá rõ, giúp cha mẹ dễ theo dõi hơn trong quá trình chăm sóc.
Giai đoạn khởi phát: Bé có thể sốt, mệt, chán ăn, đau đầu, đau họng nhẹ hoặc quấy khóc. Một số trẻ chỉ sốt nhẹ nên cha mẹ dễ nhầm với cảm thông thường.
Giai đoạn phát ban và nổi mụn nước: Sau đó, các nốt ban đỏ bắt đầu xuất hiện. Ban nhanh chóng chuyển thành mụn nước nhỏ, căng, có dịch trong. Nốt thường mọc ở thân mình, mặt, da đầu, sau đó lan ra các vùng khác. Đây là giai đoạn bé ngứa nhiều và dễ làm vỡ nốt nếu gãi.
Giai đoạn đóng vảy: Sau vài ngày, mụn nước dần xẹp, dịch bên trong đục hơn rồi khô lại và đóng vảy. Trong giai đoạn này, cha mẹ vẫn cần giữ da sạch, tránh để bé cạy vảy vì có thể gây sẹo hoặc nhiễm trùng.
Giai đoạn hồi phục: Khi các nốt đã khô hoàn toàn, không còn mọc nốt mới, bé thường bớt sốt, ăn uống và sinh hoạt tốt hơn. Phần lớn trẻ hồi phục sau khoảng 1–2 tuần, tùy sức đề kháng và mức độ bệnh.
II. Hướng dẫn chăm sóc bé bị phỏng dạ tại nhà
Việc chăm sóc tại nhà đóng vai trò quan trọng trong việc giúp bé cảm thấy dễ chịu hơn và tránh các biến chứng không mong muốn. Một chế độ chăm sóc đúng cách không chỉ hỗ trợ bé mau hồi phục mà còn ngăn ngừa nguy cơ nhiễm khuẩn.
Vệ sinh và tắm rửa
Bé bị phỏng dạ vẫn có thể tắm, không nên kiêng tắm tuyệt đối. Việc giữ da sạch giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng các nốt phỏng. Cha mẹ nên tắm nhanh cho bé bằng nước ấm, trong phòng kín gió, dùng khăn mềm và sữa tắm thảo dược dịu nhẹ cho bé nếu cần.
Sau khi tắm, lau khô người bằng cách thấm nhẹ, không chà xát mạnh lên các nốt mụn nước. Không tự ý đắp lá, bôi thuốc dân gian, rắc bột hoặc dùng các dung dịch sát khuẩn mạnh lên da bé nếu chưa có hướng dẫn của bác sĩ.
Hạn chế bé gãi, làm vỡ nốt
Vì các nốt phỏng thường rất ngứa, bé dễ gãi khiến mụn nước vỡ, trầy da và tăng nguy cơ nhiễm trùng, để lại sẹo. Cha mẹ nên cắt ngắn móng tay cho bé, rửa tay thường xuyên và có thể cho trẻ nhỏ đeo bao tay mềm khi ngủ.
Nếu bé ngứa nhiều, không ngủ được hoặc gãi liên tục, cha mẹ nên hỏi ý kiến bác sĩ về thuốc giảm ngứa phù hợp. Không tự ý dùng thuốc bôi hoặc thuốc uống.
Ăn uống và uống nước
Trong thời gian bị phỏng dạ, bé có thể chán ăn nên cha mẹ không cần ép ăn quá mức. Hãy cho bé ăn thức ăn mềm, dễ tiêu như cháo, súp, cơm mềm, sữa, trái cây mềm tùy độ tuổi.
Khuyến khích bé uống đủ nước, có thể dùng nước lọc, sữa, nước canh, dung dịch bù nước theo hướng dẫn nếu bé sốt hoặc ra mồ hôi nhiều. Với trẻ còn bú mẹ, nên tiếp tục cho bú nhiều lần hơn để tránh mất nước và giúp bé dễ chịu.
Quần áo, môi trường
Cha mẹ nên cho bé mặc quần áo rộng, mềm, thấm hút mồ hôi để tránh cọ xát vào nốt phỏng. Phòng ở cần thoáng, sạch, nhiệt độ dễ chịu, tránh quá nóng vì mồ hôi có thể làm bé ngứa hơn.
Đồ dùng cá nhân như khăn mặt, khăn tắm, quần áo nên dùng riêng và giặt sạch. Bé nên nghỉ ngơi tại nhà, hạn chế tiếp xúc với người khác cho đến khi các nốt đã khô, đóng vảy hoàn toàn để giảm nguy cơ lây bệnh.
III – Khi nào cần đưa bé đi khám?
Dù đa số trường hợp phỏng dạ ở trẻ có thể tự khỏi, cha mẹ cần đưa bé đi khám ngay nếu có dấu hiệu bất thường.
Bé cần được thăm khám khi sốt cao, sốt kéo dài không giảm hoặc sốt tái lại sau khi đã đỡ. Nếu trẻ có biểu hiện khó thở, thở nhanh, tím tái, li bì, khó đánh thức, cha mẹ không nên chờ theo dõi thêm tại nhà.
Các dấu hiệu thần kinh như co giật, lú lẫn, đau đầu nhiều, nôn ói liên tục, đi đứng loạng choạng cũng là cảnh báo nguy hiểm. Ngoài ra, nếu nốt phỏng trở nên sưng đỏ, đau nhiều, nóng, chảy mủ, vùng da xung quanh lan rộng hoặc có mùi hôi, có thể bé đã bị nhiễm trùng da.
Cha mẹ cũng nên đưa bé đi khám sớm nếu bé là trẻ sơ sinh, trẻ có bệnh nền, suy giảm miễn dịch, đang dùng thuốc ức chế miễn dịch, hoặc có tiếp xúc gần với phụ nữ mang thai, người nguy cơ cao.
IV – Cách phòng phỏng dạ cho bé
Phòng bệnh giúp giảm nguy cơ bé mắc phỏng dạ và hạn chế biến chứng nếu không may nhiễm bệnh.
Tiêm phòng: Cách phòng phỏng dạ hiệu quả nhất là cho trẻ tiêm vaccine thủy đậu theo khuyến cáo. Cha mẹ nên hỏi bác sĩ hoặc cơ sở tiêm chủng về độ tuổi tiêm, số mũi và lịch nhắc phù hợp với bé.
Tránh tiếp xúc nguồn bệnh: cần tránh để trẻ tiếp xúc gần với người đang bị phỏng dạ, nhất là khi người bệnh còn nổi mụn nước hoặc chưa đóng vảy hoàn toàn.
Vệ sinh cá nhân: Dạy bé rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho, hắt hơi, không dùng chung khăn mặt, ly uống nước, muỗng đũa với người bệnh. Khi trong nhà có người mắc, nên vệ sinh bề mặt, giặt riêng đồ dùng cá nhân và giữ không gian sinh hoạt thông thoáng.
VI. Các câu hỏi thường gặp về phỏng dạ ở bé
Chăm sóc trẻ em luôn đi kèm với nhiều thắc mắc. Dưới đây là những câu hỏi thường gặp nhất về bệnh phỏng dạ, giúp các bậc cha mẹ yên tâm hơn trong quá trình chăm sóc con.
Bé bị phỏng dạ bao lâu thì khỏi?
Thông thường, bé bị phỏng dạ sẽ cải thiện sau vài ngày và hồi phục trong khoảng 1-2 tuần. Thời gian khỏi có thể khác nhau tùy sức đề kháng, mức độ nổi nốt và việc chăm sóc. Khi các nốt đã khô, đóng vảy hết và bé ăn ngủ bình thường, bệnh thường đã qua giai đoạn lây mạnh.
Phỏng dạ ở bé có để lại sẹo không?
Phỏng dạ có thể để lại sẹo nếu bé gãi nhiều, làm vỡ nốt, cạy vảy hoặc nốt bị nhiễm trùng. Để hạn chế sẹo, cha mẹ nên giữ da sạch, cắt móng tay cho bé, tránh để bé gãi và không tự ý bôi thuốc không rõ nguồn gốc.
Phân biệt phỏng dạ với tay chân miệng thế nào?
- Phỏng dạ thường nổi mụn nước rải rác toàn thân, nhiều ở thân mình, mặt, da đầu và các nốt có thể mọc nhiều đợt.
- Tay chân miệng thường có loét miệng, đau miệng, kèm ban hoặc bóng nước nhiều ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông, gối.
Tuy nhiên, hai bệnh có thể dễ nhầm ở giai đoạn đầu, nên nếu bé sốt cao, mệt nhiều, bỏ ăn hoặc nổi nốt bất thường, cha mẹ nên đưa bé đi khám để được chẩn đoán đúng.
| Có thể bạn quan tâm: Trẻ bị phỏng dạ tắm lá gì? Gợi ý cách tắm lá dịu nhẹ phù hợp cho bé |
Bé bị phỏng dạ thường không quá nguy hiểm nếu được nhận biết sớm và chăm sóc đúng cách. Cha mẹ nên chú ý giữ da bé sạch, tránh để bé gãi làm vỡ nốt, cho bé uống đủ nước, nghỉ ngơi và hạn chế tiếp xúc để tránh lây lan. Đồng thời, cần theo dõi sát các dấu hiệu như sốt cao kéo dài, li bì, khó thở, co giật hoặc nốt phỏng sưng đỏ, có mủ để đưa bé đi khám kịp thời. Tiêm vaccine, giữ vệ sinh và tránh tiếp xúc với người bệnh là những cách quan trọng giúp phòng phỏng dạ cho bé.
