Tư thế ngủ của trẻ sơ sinh theo tháng là yếu tố đặc biệt quan trọng trong những năm tháng đầu đời, khi giấc ngủ chiếm phần lớn thời gian và ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển thể chất, não bộ cũng như độ an toàn của trẻ. Việc lựa chọn đúng tư thế ngủ không chỉ giúp bé ngủ sâu và ngon hơn mà còn góp phần phòng ngừa các rủi ro nguy hiểm, đặc biệt là hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS), giúp cha mẹ yên tâm hơn trong quá trình chăm sóc con.
Tư thế ngủ của trẻ sơ sinh theo tháng quan trọng như thế nào?
Tư thế ngủ của trẻ sơ sinh cực kỳ quan trọng vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến sự an toàn, sức khỏe hô hấp, tiêu hóa và phát triển thể chất tổng thể của trẻ sơ sinh.
Theo các chuyên gia, trẻ sơ sinh và đặc biệt trẻ dưới 3 tháng tuổi thường dành từ 12 đến 16 tiếng mỗi ngày cho việc ngủ.
Nhưng trẻ sơ sinh chưa thể tự xoay người linh hoạt như trẻ lớn, cùng với đó, do đường thở còn nhỏ, cơ cổ yếu và khả năng phản xạ hạn chế… nên nếu ngủ sai tư thế, trẻ có thể gặp nguy cơ khó thở, ngủ không sâu giấc, trào ngược, thậm chí là ngạt thở (hay còn gọi là đột tử ở trẻ sơ sinh – SIDS).
Các tổ chức y tế nhi khoa đều khuyến cáo rằng tư thế ngủ đúng giúp:
- Giữ đường thở thông thoáng, giảm nguy cơ ngạt thở
- Phòng ngừa hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS)
- Giúp trẻ ngủ sâu, ít giật mình, phát triển tốt hơn
- Hạn chế trào ngược và các vấn đề tiêu hóa
Vậy tư thế ngủ tốt nhất cho bé là gì? Theo Gemma Coe – Chuyên gia về giấc ngủ (Anh) cho biết, hãy luôn đặt bé nằm ngửa khi ngủ trưa và ngủ đêm bởi tư thế này là chuẩn nhất và giảm nguy cơ hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS) hiệu quả.
Tư thế ngủ của trẻ sơ sinh theo tháng
Trẻ sơ sinh 0 – 1 tháng tuổi
Trong tháng đầu đời, tư thế nằm ngửa, cho mặt hướng lên trên, đầu và cổ thẳng với thân người là tư thế ngủ lý tưởng của trẻ sơ sinh được nhiều chuyên gia khuyến cáo.
Nằm ngửa giúp đường thở thông thoáng, hạn chế nguy cơ ngạt thở và hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh hiệu quả. Nhưng cha mẹ cần lưu ý, khi cho trẻ sơ sinh nằm ngửa cần:
- Trẻ nên nằm trên mặt phẳng cứng, chắc, không gối cao
- Đầu và cổ nằm thẳng trục với thân mình
- Tuyệt đối không có các vật mềm (chăn, khăn…), đồ chơi, gối và chăn ga gối đệm… có thể che lấp mặt mũi của trẻ.
Tư thế ngủ của trẻ sơ sinh theo tháng 1 – 3 tháng tuổi
Tư thế ngủ lý tưởng nhất cho trẻ 1 – 3 tháng vẫn là nằm ngửa, giúp trẻ thở đều và ngủ sâu hơn. Ở giai đoạn này, trẻ bắt đầu cử động tay chân nhiều hơn nhưng chưa thể tự lật người.
Do đó, cha mẹ nên chú ý khi cho trẻ nằm ngủ, không nên kê gối quá cao và nên xoay đầu nhẹ sang trái – phải luân phiên để tránh trẻ bị méo đầu.
Ngoài ra, với trẻ sơ sinh 1 – 3 tháng tuổi, cha mẹ cũng có thể cho bé nằm ngủ với 2 tư thế dưới đây:
- Tư thế ngủ nằm nghiêng: Trẻ nằm nghiêng sang trái hoặc phải, thường được cha mẹ áp dụng khi bé hay nôn trớ. Tư thế này có thể giúp giảm trào ngược tạm thời và khiến bé dễ chịu hơn sau khi bú. Tuy nhiên, trẻ có thể dễ lật sấp nên chỉ nên áp dụng trong thời gian ngắn và có giám sát.
- Tư thế ngủ nằm sấp: Trẻ nằm úp bụng xuống bụng/ngực của ba hoặc mẹ, đầu quay sang một bên. Tư thế này giúp trẻ ngủ sâu hơn và ít giật mình. Tuy nhiên, không nên duy trì tư thế này lâu vì có thể làm tăng nguy cơ ngạt thở ở trẻ.
Trẻ 3 – 4 tháng tuổi
Ở giai đoạn 3 – 4 tháng tuổi, có những trẻ đã biết tự xoay người hoặc lẫy cả người. Mặc dù vậy nhưng các chuyên gia vẫn khuyên cha mẹ nên đặt trẻ ngủ ở tư thế nằm ngửa khi bắt đầu giấc ngủ và cần chú ý về không gian ngủ hơn là ép trẻ giữ một tư thế.
Nếu trẻ tự lật sang nghiêng hoặc sấp, không cần lật bé lại ngay lập tức hay lật bé liên tục mà có thể theo dõi để điều chỉnh tư thế ngủ phù hợp. Chỉ cần đảm bảo nệm phẳng, độ cứng vừa phải, không vật cản, và không dùng gối chặn, nệm mềm để chèn bé.
Tư thế ngủ của trẻ sơ sinh theo tháng 4 – 6 tháng tuổi
Khi được 6 tháng tuổi, trẻ đã lẫy thành thạo và có thể xoay người dễ dàng. Lúc này, tư thế ngủ được khuyến nghị nhiều nhất bởi các chuyên gia vẫn là nằm ngửa nhưng có thể linh hoạt hơn.
Ngoài ra, cần đảm bảo môi trường ngủ an toàn, không có vật cản hoặc đồ vật có thể khiến trẻ bị che chắn đường thở như gối, gấu bông lớn… đặc biệt là khi trẻ ngủ một mình.
Trẻ 6 – 12 tháng tuổi
Ở giai đoạn này, trẻ có thể tự chọn tư thế ngủ thoải mái, tư thế ngủ trở nên linh hoạt hơn, miễn là đảm bảo trẻ ngủ ngon và không ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ.
Theo đó, trẻ có thể ngủ ngửa, nghiêng hoặc sấp, cha mẹ không cần can thiệp nếu bé ngủ yên, thở đều.
Lưu ý, cha mẹ vẫn cần tránh cho trẻ dùng gối quá cao, chăn mền nặng, thú nhồi bông… trong nôi để phòng ngừa mọi rủi ro có thể xảy ra với trẻ.
Những tư thế ngủ KHÔNG nên áp dụng cho trẻ sơ sinh
Bên cạnh những tư thế ngủ của trẻ sơ sinh theo tháng được khuyến nghị ở trên, cha mẹ cũng cần lưu ý tránh những tư thế ngủ dưới đây cho trẻ vì nó có thể làm tăng nguy cơ ngạt thở, tắc đường thở và SIDS, đặc biệt trong 6 tháng đầu đời.
Ngủ sấp cố định khi trẻ chưa biết lẫy
Khi trẻ chưa có khả năng tự xoay người, ngủ sấp khiến mặt và mũi dễ áp sát nệm, làm cản trở đường thở. Theo các chuyên gia, tư thế này đặc biệt nguy hiểm vì trẻ chưa đủ phản xạ để tự quay đầu khi thiếu oxy, từ đó tăng nguy cơ đột tử ở trẻ sơ sinh.
Ngủ nghiêng có gối chặn cứng
Gối chặn có thể khiến trẻ bị ép vào một tư thế cố định và dễ lật úp mặt vào nệm. Ngoài ra, gối cứng làm tăng nguy cơ chèn ép ngực và đường thở khi trẻ cử động trong lúc ngủ.
Nằm trên nệm mềm, võng hoặc sofa
Rất nhiều cha mẹ có thói quen để trẻ nằm võng để giúp bé ngủ ngon hơn. Cả võng và sofa hay đệm mềm đều làm trẻ trượt tư thế, tăng nguy cơ ngạt thở khi ngủ.
Cụ thể, nhưng những bề mặt mềm dễ lõm xuống theo trọng lượng cơ thể trẻ, khiến đầu và cổ bị gập, làm đường thở không còn thông thoáng từ đó tăng nguy cơ ngạt đường hô hấp.
Kê gối cao hoặc để chăn phủ lên mặt
Kê gối cao khiến cổ trẻ bị gập, gây khó thở và trào ngược. Cùng với đó, chăn/khăn phủ mặt có thể che mũi miệng trẻ mà cha mẹ không nhận ra kịp thời, đây là yếu tố đặc biệt nguy hiểm trong giấc ngủ sâu.
Mẹo giúp trẻ ngủ đúng tư thế và an toàn hơn
- Luôn đặt trẻ nằm ngửa khi bắt đầu giấc ngủ: Dù trẻ có thể tự xoay người khi ngủ hay không, cha mẹ vẫn nên đặt bé nằm ngửa ngay từ đầu giấc ngủ. Đây là tư thế được khuyến nghị giúp đường thở thông thoáng và giảm nguy cơ ngạt thở lý tưởng nhất.
- Dùng nệm phẳng với độ cứng vừa phải: Nệm phẳng, có độ cứng vừa phải giúp giữ cơ thể trẻ ổn định và hỗ trợ tư thế ngủ đúng. Tránh để trẻ ngủ võng, sofa hoặc đệm quá mềm để giảm thiểu rủi ro khi ngủ sai tư thế của trẻ.
- Giữ phòng ngủ thoáng, nhiệt độ 24–26°C: Nhiệt độ phòng phù hợp giúp trẻ không bị quá nóng hay quá lạnh khi ngủ. Cùng với đó, không gian thoáng khí, tránh gió lùa trực tiếp sẽ giúp trẻ ngủ sâu và ổn định thân nhiệt hơn.
- Không để quá nhiều đồ trong nôi: Chăn dày, gối, thú nhồi bông hay đồ chơi trong nôi có thể che mặt hoặc cản trở đường thở của trẻ. Đó là lý do mà nôi ngủ càng đơn giản, nguy cơ rủi ro khi ngủ càng được giảm thiểu.
- Quan sát trẻ thường xuyên, đặc biệt trong những tháng đầu: Trẻ sơ sinh chưa thể tự điều chỉnh tư thế khi gặp nguy hiểm, nên việc quan sát là rất quan trọng. Cha mẹ cần kiểm tra bé định kỳ trong lúc ngủ để kịp thời điều chỉnh nếu có dấu hiệu bất thường.
Hiểu rõ để theo dõi và điều chỉnh tư thế ngủ của trẻ sơ sinh theo tháng là việc quan trọng mà ba mẹ nào cũng nên thực hiện, không chỉ giúp bé ngủ ngon, phát triển tốt mà còn là phương pháp quan trọng để bảo vệ trẻ trước nguy cơ ngạt đường thở hay đột tử ở trẻ sơ sinh trong những năm tháng đầu đời.
