Mang thai là giai đoạn cơ thể phụ nữ có nhiều thay đổi về nội tiết và miễn dịch, đây cũng là lý do khiến nhiều mẹ bầu bị viêm nhiễm nấm khi mang thai, đặc biệt là nấm âm đạo do Candida. Nếu không được phát hiện và xử lý đúng cách, tình trạng này có thể gây khó chịu kéo dài, ảnh hưởng đến sinh hoạt và tâm lý thai kỳ.
Bị viêm nhiễm nấm khi mang thai là gì?
Viêm nhiễm nấm khi mang thai (thường gặp nhất là nấm âm đạo) là tình trạng nấm men phát triển mạnh trong môi trường âm đạo của thai phụ, phổ biến nhất do chủng Candida albicans.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (Centers for Disease Control and Prevention – CDC) trong bài đăng Candidiasis Basics cho biết, ai cũng có nấm Candida trên da và ở một số bộ phận cơ thể (như miệng, họng, ruột và âm đạo). Nhưng nấm Candida chỉ gây ra triệu chứng và nhiễm trùng nếu nó phát triển ngoài tầm kiểm soát.
CDC cũng cho biết thêm, phụ nữ mang thai thuộc nhóm có nguy cơ cao gặp tình trạng này do sự thay đổi hormone và môi trường pH âm đạo trong thai kỳ.
Bên cạnh đó, nhiều nghiên cứu cho thấy nấm âm đạo là một trong những vấn đề phụ khoa phổ biến ở mẹ bầu, đặc biệt trong tam cá nguyệt thứ hai và thứ ba. Cụ thể, nghiên cứu có tiêu đề “Vaginal yeast infections during pregnancy” đăng tải trên Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (National Library of Medicine – NIH/NLM) ghi nhận hơn 40% phụ nữ bị ảnh hưởng sẽ trải qua 2 hoặc nhiều đợt nhiễm nấm Candida âm đạo và tình trạng này xảy ra thường xuyên hơn ở phụ nữ mang thai.
Ngoài ra, Hệ thống Y khoa Mayo Clinic (Mayo Clinic) cũng cho biết khoảng 75% phụ nữ sẽ gặp tình trạng nhiễm nấm âm đạo ít nhất một lần trong đời và nguy cơ có xu hướng cao hơn trong thai kỳ do nồng độ estrogen tăng cao.
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/yeast-infection/symptoms-causes/syc-20378999
Nguyên nhân mẹ bầu bị viêm nhiễm nấm khi mang thai
Có thể thấy, bị viêm nhiễm nấm khi mang thai là tình trạng khá phổ biến. Và nấm Candida albicans là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra tình trạng nấm âm đạo ở phụ nữ, bao gồm cả phụ nữ mang thai.
https://www.cdc.gov/candidiasis/about/index.html
Thông thường, môi trường âm đạo luôn tồn tại sự cân bằng tự nhiên giữa lợi khuẩn và nấm men. Trong đó, các lợi khuẩn Lactobacillus có vai trò giúp kiểm soát sự phát triển của nấm Candida.
Tuy nhiên, khi sự cân bằng này bị thay đổi, nấm Candida có thể phát triển mạnh hơn bình thường. Khi số lượng nấm tăng quá mức, mẹ bầu có thể bị viêm nhiễm nấm với các triệu chứng như ngứa rát, khí hư bất thường và khó chịu vùng kín.
Nguyên nhân gây mất sự cân bằng này gồm:
- Thay đổi hormone trong thai kỳ: Khi mang thai, nồng độ estrogen trong cơ thể mẹ bầu tăng cao hơn bình thường. Sự thay đổi này khiến lượng glycogen trong âm đạo tăng lên, đồng thời làm thay đổi độ pH tự nhiên của môi trường âm đạo. Đây là điều kiện thuận lợi để nấm Candida phát triển nhanh hơn, đặc biệt trong tam cá nguyệt thứ hai và thứ ba.
- Sử dụng kháng sinh: Một số loại kháng sinh không chỉ tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh mà còn làm giảm số lượng lợi khuẩn Lactobacillus – nhóm vi khuẩn có vai trò duy trì môi trường âm đạo ổn định. Khi lợi khuẩn suy giảm, nấm Candida dễ phát triển mất kiểm soát và gây viêm nhiễm.
- Tiểu đường kiểm soát chưa tốt: Lượng đường trong máu tăng cao có thể làm tăng lượng đường trong dịch tiết âm đạo. Đây là nguồn dinh dưỡng thuận lợi cho nấm men phát triển. Vì vậy, phụ nữ mang thai mắc tiểu đường thai kỳ hoặc kiểm soát đường huyết chưa tốt thường có nguy cơ gặp tình trạng nấm âm đạo cao hơn.
- Suy giảm miễn dịch: Trong thai kỳ, hệ miễn dịch của mẹ bầu có sự thay đổi để cơ thể thích nghi với sự phát triển của thai nhi. Khi khả năng miễn dịch suy giảm hoặc cơ thể mệt mỏi kéo dài, khả năng kiểm soát sự phát triển của nấm men cũng giảm theo, khiến nấm Candida dễ tăng sinh và gây khó chịu vùng kín.
Dấu hiệu bị viêm nhiễm nấm khi mang thai
Theo American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG), khí hư dạng “cottage cheese” (bã đậu) là dấu hiệu điển hình của nhiễm nấm Candida.
Ngoài ra, dấu hiệu bị viêm nhiễm nấm khi mang thai cũng bao gồm:
- Ngứa rát vùng kín kéo dài
- Khí hư màu trắng đục, đặc, vón cục
- Vùng kín đỏ, sưng hoặc đau rát
- Tiểu buốt, khó chịu khi quan hệ
- Có cảm giác nóng rát ở âm đạo
- Vùng kín sưng đỏ, tiết dịch bất thường.
Bị viêm nhiễm nấm khi mang thai có nguy hiểm không?
Phần lớn trường hợp viêm nấm âm đạo không gây ảnh hưởng nghiêm trọng cho thai nhi nếu được xử lý đúng cách. Tuy nhiên, nếu để kéo dài:
- Mẹ bầu bị ngứa ngáy, mất ngủ, stress
- Tăng nguy cơ viêm nhiễm tái phát
- Có thể lây nấm cho bé khi sinh thường
- Làm tăng nguy cơ viêm nhiễm phụ khoa phối hợp
Một số nghiên cứu cho thấy viêm nhiễm âm đạo trong thai kỳ có thể liên quan đến nguy cơ sinh non hoặc nhẹ cân nếu không được kiểm soát tốt.
Cách cải thiện viêm nhiễm nấm khi mang thai phù hợp với mẹ bầu
Khi gặp tình trạng viêm nhiễm nấm trong thai kỳ, mẹ bầu nên ưu tiên các biện pháp chăm sóc dịu nhẹ, phù hợp với cơ thể và tuân theo hướng dẫn từ bác sĩ chuyên khoa.
Dưới đây là những cách giúp cải thiện tình trạng khó chịu thường gặp:
Thăm khám để xác định đúng nguyên nhân
Không phải mọi trường hợp ngứa rát hoặc khí hư bất thường đều do nấm Candida gây ra. Một số vấn đề phụ khoa khác cũng có triệu chứng tương tự. Vì vậy, mẹ bầu nên đi khám để được kiểm tra và hướng dẫn phương pháp cải thiện phù hợp.
Mẹ bầu không nên tự ý mua thuốc hoặc áp dụng mẹo dân gian khi chưa có hướng dẫn từ bác sĩ hoặc nhân viên y tế.
Ưu tiên sản phẩm dịu nhẹ theo hướng dẫn bác sĩ
Trong nhiều trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định sản phẩm đặt hoặc kem bôi tại chỗ phù hợp cho phụ nữ mang thai để hỗ trợ cải thiện triệu chứng.
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (Centers for Disease Control and Prevention – CDC) khuyến nghị phụ nữ mang thai nên ưu tiên các phương pháp can thiệp tại chỗ trong khoảng 7 ngày thay vì tự ý dùng thuốc uống.
Giữ vùng kín sạch sẽ và khô thoáng
Môi trường ẩm ướt là điều kiện thuận lợi để nấm Candida phát triển. Vì vậy, mẹ bầu nên:
- Mặc đồ lót cotton thoáng khí
- Thay quần lót thường xuyên
- Hạn chế mặc quần bó sát trong thời gian dài
- Lau khô vùng kín sau khi tắm hoặc vệ sinh
Hạn chế thụt rửa và dùng sản phẩm không phù hợp
Việc thụt rửa sâu hoặc sử dụng dung dịch vệ sinh chứa hương liệu, thành phần không phù hợp có thể làm mất cân bằng hệ vi sinh tự nhiên trong âm đạo.
Do đó, mẹ bầu nên ưu tiên sản phẩm có thành phần dịu nhẹ, phù hợp với độ pH sinh lý cùng vệ sinh nhẹ nhàng, đúng cách.
Điều chỉnh chế độ ăn uống và sinh hoạt
Một số thói quen sinh hoạt cũng có thể ảnh hưởng đến nguy cơ viêm nhiễm nấm. Theo đó, mẹ bầu nên
- Bổ sung lợi khuẩn tự nhiên bằng cách ăn sữa chua hoặc men vi sinh hỗ trợ cân bằng hệ vi khuẩn âm đạo.
- Hạn chế đồ ăn nhiều đường như trà sữa, bánh ngọt…
- Uống đủ nước
- Nghỉ ngơi hợp lý
- Giữ tinh thần thoải mái
Theo dõi triệu chứng và tái khám khi cần
Hãy đến cơ sở y tế nếu mẹ bầu có các dấu hiệu:
- Ngứa rát nghiêm trọng
- Khí hư có màu xanh, vàng hoặc có mùi hôi
- Đau bụng dưới
- Sốt
- Điều trị nhưng không cải thiện sau vài ngày
- Viêm tái phát nhiều lần trong thai kỳ
Bởi nhiều vấn đề phụ khoa có triệu chứng giống nhau nên cần được bác sĩ kiểm tra để tránh chẩn đoán sai. Điều này giúp quá trình can thiệp kịp thời, có hiệu quả, hạn chế ảnh hưởng đến sinh hoạt và sức khỏe thai kỳ của mẹ bầu.
Viêm nhiễm nấm khi mang thai là tình trạng khá phổ biến ở mẹ bầu và thường có thể cải thiện tốt nếu được phát hiện sớm. Mẹ bầu không nên tự ý dùng thuốc hoặc áp dụng mẹo dân gian mà nên thăm khám để xác định đúng nguyên nhân. Đồng thời, việc chăm sóc vùng kín đúng cách, giữ vệ sinh hợp lý và ưu tiên các sản phẩm dịu nhẹ, phù hợp hàng ngày sẽ giúp hạn chế nguy cơ viêm nhiễm tái phát trong thai kỳ. Chúc mẹ sẽ luôn có thai kỳ khỏe mạnh!
