Chàm tai ở trẻ là tình trạng vùng da quanh tai, vành tai hoặc ống tai ngoài bị khô, đỏ, ngứa, bong vảy, đôi khi nứt nẻ hoặc rỉ dịch. Dù thường không nguy hiểm nếu được chăm sóc đúng cách, chàm tai có thể khiến trẻ khó chịu, quấy khóc, gãi nhiều và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng da. Vì vậy, cha mẹ cần nhận biết sớm dấu hiệu, hiểu nguyên nhân và biết khi nào nên đưa trẻ đi khám.
I. Chàm tai là gì?
Chàm tai ở trẻ là một dạng viêm da xuất hiện ở vùng tai, thường liên quan đến cơ địa nhạy cảm, dị ứng hoặc kích ứng da. Tổn thương có thể xuất hiện ở vành tai, dái tai, sau tai, nếp gấp quanh tai hoặc vùng ống tai ngoài.
Tình trạng này có thể gặp ở trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ và cả trẻ lớn. Một số trẻ chỉ bị khô, bong vảy nhẹ; trong khi một số khác có thể bị ngứa nhiều, nứt da, rỉ dịch hoặc tái đi tái lại nhiều lần.
Cha mẹ cần lưu ý rằng chàm tai không đơn thuần là “da khô” thông thường. Nếu trẻ gãi nhiều, vùng tai đỏ kéo dài hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng, việc tự xử lý tại nhà có thể không đủ và trẻ cần được bác sĩ thăm khám.
II. Dấu hiệu nhận biết chàm tai ở trẻ
Biểu hiện chàm tai ở trẻ có thể thay đổi tùy mức độ nhẹ hay nặng. Dưới đây là những dấu hiệu cha mẹ thường gặp.
Da khô, đỏ, ngứa và bong vảy
Ở giai đoạn nhẹ, vùng da tai của trẻ có thể trở nên khô ráp, đỏ nhẹ, ngứa và bong vảy mịn. Trẻ nhỏ chưa biết nói có thể biểu hiện bằng cách dụi tai, kéo tai, lắc đầu, quấy khóc hoặc khó ngủ hơn bình thường.
Vùng da bị chàm có thể xuất hiện ở sau tai, dái tai hoặc rìa vành tai. Khi cha mẹ quan sát kỹ, da có thể hơi sần, mất độ mềm mại và dễ bong tróc.
| Xem thêm: Vành tai bị đóng vảy |
Nứt da, rớm máu, đau khi chạm hoặc tổn thương lan rộng
Nếu tình trạng kéo dài hoặc trẻ gãi nhiều, vùng da bị chàm có thể nứt nẻ, trầy xước, rớm máu. Lúc này, trẻ có thể đau khi cha mẹ chạm vào tai, khi đội mũ, mặc áo qua đầu hoặc khi nằm nghiêng đè vào bên tai bị tổn thương.
Một số trường hợp, vùng viêm không chỉ khu trú ở tai mà có thể lan ra sau tai, cổ, má hoặc da đầu. Đây là dấu hiệu cho thấy hàng rào bảo vệ da đang bị tổn thương nhiều hơn và cần được chăm sóc kỹ.
| Xem thêm: Trẻ bị nứt kẽ tai |
Rỉ dịch, mủ, mùi hôi, sưng đau rõ rệt
Khi vùng chàm bị nhiễm trùng, cha mẹ có thể thấy da tai của trẻ rỉ dịch vàng, có mủ, đóng vảy tiết, mùi hôi, kèm theo sưng đỏ và đau rõ rệt. Trẻ có thể quấy khóc nhiều, bỏ bú, ngủ kém hoặc sốt.
Đây là nhóm dấu hiệu cần đặc biệt chú ý. Cha mẹ không nên tự bôi thuốc kháng sinh, thuốc chống viêm hoặc các mẹo dân gian lên tai trẻ khi chưa có chỉ định y tế, nhất là nếu tổn thương nằm gần hoặc trong ống tai.
III. Nguyên nhân gây chàm tai ở trẻ
Chàm tai ở trẻ thường không chỉ do một nguyên nhân duy nhất. Nhiều yếu tố có thể phối hợp làm da tai của trẻ bị viêm, khô và dễ kích ứng hơn.
Cơ địa di truyền và hệ miễn dịch quá mẫn
Những trẻ có cha mẹ bị viêm da cơ địa, hệ miễn dịch quá mẫn cảm (ví dụ như dễ dị ứng, hen suyễn hoặc viêm mũi dị ứng….) sẽ có nguy cơ mắc chàm da nói chung và chàm tai nói riêng cao hơn những trẻ khác.
Nghiên cứu của Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH, 2023) cho thấy những trẻ bị chàm da thường có đột biến ở gen filaggrin (FLG) – loại gen giúp duy trì hàng rào bảo vệ da. Khi gen này hoạt động kém, da sẽ dễ mất nước, khô và nhạy cảm hơn với các tác nhân bên ngoài, dẫn đến tình trạng viêm lặp đi lặp lại.
Dị ứng tiếp xúc
Nhiều trường hợp chàm tai ở trẻ bắt nguồn từ việc tiếp xúc với sản phẩm chăm sóc da hoặc hóa chất tẩy rửa mạnh, hương liệu… Ví dụ như dầu gội, sữa tắm, nước hồ bơi chứa hương liệu, cồn hoặc sulfate có thể khiến da trẻ bị mất lớp lipid tự nhiên, khiến da vùng tai bị khô và dễ kích ứng. Hoặc kim loại trong khuyên tai, dây đeo khẩu trang hoặc bọt xà phòng còn sót lại sau khi gội đầu cũng là nguyên nhân thường gặp.
Ảnh hưởng của thời tiết và môi trường
Sự thay đổi thời tiết, đặc biệt là mùa đông lạnh, hanh khô hoặc độ ẩm trong không khí thấp, khiến da vùng tai bị mất nước nhanh chóng và gây ra nứt nẻ, bong tróc, chàm da.
Bên cạnh đó, ô nhiễm không khí, bụi mịn, khói thuốc lá hoặc phấn hoa cũng là những tác nhân có thể kích hoạt phản ứng viêm ở trẻ có cơ địa nhạy cảm.
IV. Cách chăm sóc và điều trị chàm tai ở trẻ
Việc chăm sóc chàm tai ở trẻ phụ thuộc vào mức độ tổn thương. Với trường hợp nhẹ, cha mẹ có thể hỗ trợ cải thiện bằng cách chăm sóc da đúng cách. Tuy nhiên, nếu có dấu hiệu nặng hoặc nghi ngờ nhiễm trùng, trẻ cần được bác sĩ thăm khám.
Chăm sóc tại nhà khi tổn thương nhẹ
Khi vùng da tai của trẻ chỉ khô, đỏ nhẹ, bong vảy ít và chưa có dấu hiệu rỉ dịch hay sưng đau nhiều, cha mẹ có thể áp dụng các biện pháp sau:
- Giữ vùng tai sạch và khô: Sau khi tắm gội, dùng khăn mềm thấm nhẹ quanh và sau tai. Không chà xát mạnh.
- Dưỡng ẩm đều đặn: Dùng kem dưỡng ẩm phù hợp cho trẻ, ưu tiên sản phẩm không hương liệu, không chất tạo màu, dành cho da nhạy cảm.
- Tránh gãi: Cắt móng tay cho trẻ, có thể đeo bao tay mềm cho trẻ nhỏ để hạn chế cào xước da.
- Không ngoáy tai sâu: Không dùng tăm bông đưa sâu vào ống tai vì có thể gây trầy xước, đẩy ráy tai vào sâu hơn hoặc làm kích ứng vùng da đang viêm.
- Tránh tác nhân nghi ngờ: Tạm ngưng sản phẩm mới dùng gần đây như dầu gội, sữa tắm, kem bôi, hoa tai hoặc tai nghe nếu nghi ngờ liên quan.
- Chọn quần áo, mũ mềm thoáng: Tránh chất liệu thô ráp, dễ ma sát vào tai và vùng sau tai.
Cha mẹ không nên tự ý bôi thuốc chứa corticoid, thuốc kháng sinh, thuốc trị nấm hoặc các loại lá cây, tinh dầu lên tai trẻ nếu chưa được bác sĩ hướng dẫn. Da trẻ mỏng và nhạy cảm, dùng sai thuốc có thể khiến tổn thương nặng hơn.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám?
Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám nếu có một trong các dấu hiệu sau:
- Chàm tai không cải thiện sau vài ngày chăm sóc tại nhà.
- Trẻ ngứa nhiều, gãi liên tục, quấy khóc hoặc mất ngủ.
- Vùng tai nứt sâu, rớm máu, đau khi chạm.
- Tổn thương lan rộng ra mặt, cổ, da đầu hoặc nhiều vùng cơ thể.
- Có rỉ dịch, mủ, vảy vàng, mùi hôi hoặc sưng nóng đỏ.
- Trẻ sốt, bỏ bú, mệt mỏi hoặc đau tai rõ.
- Tổn thương nằm trong ống tai, trẻ nghe kém hoặc có dịch chảy từ tai.
Bác sĩ có thể đánh giá tình trạng da, xác định nguyên nhân, loại trừ viêm tai ngoài, nhiễm khuẩn, nhiễm nấm hoặc các bệnh da liễu khác. Tùy mức độ, trẻ có thể được chỉ định thuốc bôi chống viêm, thuốc kháng sinh, thuốc chống nấm, thuốc giảm ngứa hoặc các biện pháp chăm sóc chuyên biệt.
V. Phòng ngừa chàm tai tái phát ở trẻ
- Dưỡng ẩm da cho trẻ hằng ngày, nhất là sau khi tắm.
- Chọn sữa tắm, dầu gội dịu nhẹ, không hương liệu mạnh.
- Lau khô nhẹ nhàng vùng sau tai sau khi tắm, đổ mồ hôi hoặc bú sữa.
- Tránh để xà phòng, dầu gội đọng lại quanh tai.
- Không ngoáy tai sâu, không chà xát mạnh vùng tai.
- Hạn chế cho trẻ đeo phụ kiện kim loại, tai nghe hoặc mũ quá chật nếu dễ kích ứng.
- Giặt mũ, khăn, vỏ gối thường xuyên bằng sản phẩm giặt xả phù hợp cho trẻ.
- Tránh khói thuốc, bụi bẩn, lông thú nuôi nếu trẻ nhạy cảm.
- Giữ phòng ngủ thoáng, tránh quá nóng hoặc quá khô.
- Theo dõi các yếu tố làm chàm bùng phát để chủ động phòng tránh.
Hy vọng với những chia sẻ trên đây của Daibaccare đã giúp cha mẹ nắm được những điều cần biết về chàm tai ở trẻ. Chàm tai ở trẻ mặc dù không nguy hiểm nhưng cần theo dõi và chăm sóc đúng cách để tránh biến chứng cũng như phòng ngừa bệnh tái phát. Bằng cách dưỡng ẩm đều đặn, xây dựng môi trường sống và chế độ dinh dưỡng phù hợp, kết hợp khám bác sĩ khi cần chính là chìa khóa giúp bé dễ chịu và da khỏe mạnh hơn mỗi ngày.
