Da đầu trẻ sơ sinh có những mảng vảy trắng, vàng hoặc bong giống gàu là tình trạng khiến nhiều cha mẹ lo lắng. Tuy nhiên, lớp vảy này không phải lúc nào cũng là “gàu” theo cách hiểu thông thường ở người lớn. Ở trẻ nhỏ, nguyên nhân thường gặp là viêm da tiết bã ở trẻ sơ sinh, còn được gọi quen thuộc là “cứt trâu”.
Cứt trâu thường xuất hiện trong những tháng đầu đời và có thể tự giảm dần theo thời gian. Cha mẹ không cần cố bóc hết lớp vảy trong một lần. Chăm sóc da đầu nhẹ nhàng, làm mềm phần vảy đã bám lâu và theo dõi những dấu hiệu bất thường sẽ phù hợp hơn.
I- Da đầu trẻ sơ sinh có gàu là do đâu?
Để chăm sóc đúng cách, trước tiên cha mẹ cần biết lớp vảy trên đầu bé có đặc điểm như thế nào. Không phải trường hợp nào cũng giống nhau, vì vảy có thể xuất hiện do cứt trâu, da đầu khô hoặc một số vấn đề về da khác.
1. Viêm da tiết bã (cứt trâu) và da khô sinh lý
Da đầu trẻ có thể xuất hiện hai dạng bong tróc thường gặp. Dạng thứ nhất là da khô sinh lý, thường biểu hiện bằng những vảy trắng, mỏng, khô, bong ra giống gàu ở người lớn và phân bố rải rác trên da đầu. Tình trạng này có thể xuất hiện khi làn da của bé còn chưa thích nghi hoàn toàn với môi trường bên ngoài bụng mẹ.
Dạng thứ hai, là viêm da tiết bã hay còn gọi là “cứt trâu”. Lớp vảy thường có màu vàng nhạt hoặc vàng nâu, khá dày, hơi dính và có thể bám chặt thành từng mảng trên da đầu. Vảy thường xuất hiện ở vùng đỉnh đầu, quanh chân tóc và đôi khi lan xuống lông mày hoặc sau tai.
2. Nguyên nhân gây ra vảy trên da đầu trẻ nhỏ
Lý do khiến da đầu trẻ sơ sinh có gàu không phải do bé vệ sinh kém. Với tình trạng viêm da tiết bã (cứt trâu), sự thay đổi hormone sau khi sinh có thể góp phần khiến tuyến bã nhờn của bé hoạt động nhiều hơn trong những tháng đầu đời.
Khi lượng bã nhờn tăng, các tế bào da bong ra có thể kết hợp với dầu trên da đầu và hệ vi sinh vật tự nhiên trên da, trong đó có nấm men Malassezia, tạo thành những mảng vảy màu trắng, vàng hoặc vàng nâu.
Vì vậy, khi phát hiện lớp vảy trên da đầu, cha mẹ không cần quá lo lắng, quan trọng là nhận biết đúng biểu hiện và chăm sóc da đầu của bé một cách nhẹ nhàng, phù hợp.
II- 3 Bước làm sạch da đầu trẻ sơ sinh có gàu dịu nhẹ tại nhà
Khi da đầu bé có nhiều vảy, cha mẹ không nên cố làm sạch hết ngay trong một lần tắm. Lớp vảy bám chặt có thể được làm mềm trước, sau đó nhẹ nhàng lấy phần đã bong trong quá trình gội. Thực hiện từ từ sẽ giúp hạn chế chà xát và làm tổn thương da đầu của bé.
1. Làm mềm lớp vảy trước khi gội
Vảy do viêm da tiết bã có thể bám khá chắc vào da đầu và chân tóc. Nếu bóc trực tiếp khi vảy còn khô, da đầu dễ bị trầy xước và tóc có thể bị kéo theo.
Cha mẹ có thể dùng một lượng nhỏ dầu massage dành cho trẻ hoặc sản phẩm làm mềm da phù hợp với trẻ nhỏ, thoa một lớp mỏng lên vùng có vảy. Sau đó, để trong thời gian ngắn để lớp vảy mềm hơn rồi tiến hành gội đầu.
Không nên dùng các loại dầu, nguyên liệu được truyền miệng khi chưa biết sản phẩm đó có phù hợp với da bé hay không. Nếu lớp vảy vẫn bám chặt sau khi làm mềm, cha mẹ cũng không cần cố bóc ra trong lần chăm sóc đó.
2. Gội đầu và nhẹ nhàng lấy phần vảy đã bong
Sau khi làm mềm, dùng nước ấm và dầu gội phù hợp với trẻ sơ sinh để làm sạch da đầu. Khi gội, cha mẹ massage nhẹ bằng phần thịt ở đầu ngón tay, không dùng móng tay cào hoặc chà xát.
Sau khi gội, có thể dùng bàn chải mềm hoặc lược dành cho trẻ nhỏ để nhẹ nhàng lấy phần vảy đã bong lỏng. Chỉ chải ở mức vừa đủ, không cố kéo những mảng vảy vẫn còn bám chắc vào da.
Nếu da đầu bé đỏ lên hoặc bé tỏ ra khó chịu, nên dừng lại. Những mảng vảy chưa bong có thể tiếp tục được làm mềm và chăm sóc trong những lần sau.
3. Thấm khô và giữ da đầu sạch, khô thoáng
Sau khi gội, dùng khăn mềm thấm nhẹ tóc và da đầu cho bé. Không cần chà tóc bằng khăn hoặc quấn khăn quá lâu khi tóc đã gần khô.
Với những bé chỉ có lớp vảy thông thường, không nhất thiết phải bôi thêm kem dưỡng ẩm trực tiếp lên da đầu sau mỗi lần gội. Nếu da đầu bé có biểu hiện khô, bong nhiều hoặc cần dùng sản phẩm dưỡng, cha mẹ nên chọn sản phẩm phù hợp với trẻ nhỏ và sử dụng theo hướng dẫn.
III- Những điều nên tránh khi chăm sóc da đầu trẻ sơ sinh có gàu
Khi thấy lớp vảy bám trên đầu bé, nhiều cha mẹ thường muốn làm sạch thật nhanh. Tuy nhiên, việc cạy, chà xát hoặc dùng những sản phẩm không phù hợp có thể khiến da đầu bị kích ứng. Một vài thói quen dưới đây nên được hạn chế khi chăm sóc da đầu cho trẻ.
1. Cạy, bóc vảy bằng tay
Đây là thói quen cha mẹ nên tránh, ngay cả khi lớp vảy đã bám khá dày. Khi dùng móng tay hoặc lược cứng để cạy phần vảy chưa mềm, da đầu bé có thể bị trầy xước, thậm chí chảy máu.
Những vùng da bị xước sẽ dễ bị kích ứng và có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập. Vì vậy, thay vì cố bóc lớp vảy, cha mẹ nên làm mềm trước rồi chỉ lấy phần vảy đã bong lỏng.
Nếu lớp vảy vẫn bám chặt, hãy để chúng bong dần trong những lần chăm sóc tiếp theo. Không cần cố làm sạch toàn bộ da đầu của bé trong một lần tắm.
2. Dùng dầu gội dành cho người lớn
Khi thấy da đầu trẻ sơ sinh có gàu, một số cha mẹ có thể nghĩ đến việc dùng dầu gội dành cho người lớn để làm sạch lớp vảy. Tuy nhiên, sản phẩm dành cho người trưởng thành, đặc biệt là các loại có hoạt chất dành cho gàu, không nên tự ý sử dụng cho trẻ sơ sinh.
Da đầu của bé còn nhạy cảm và dễ bị ảnh hưởng bởi các thành phần trong sản phẩm. Cha mẹ nên ưu tiên dầu gội dành cho trẻ nhỏ, có công thức dịu nhẹ và phù hợp với độ tuổi của bé.
Khi gội, điều quan trọng không chỉ nằm ở sản phẩm mà còn ở cách thực hiện. Chỉ cần massage nhẹ bằng đầu ngón tay, không dùng móng tay cào hoặc chà mạnh lên da đầu.
3. Tự ý dùng nước lá hoặc mẹo dân gian
Các loại nước lá, chanh, giấm, tinh dầu và một số nguyên liệu dân gian thường được truyền miệng để làm sạch da. Tuy nhiên, da đầu trẻ sơ sinh còn nhạy cảm, đặc biệt khi đang có vảy hoặc bị trầy xước.
Việc sử dụng những nguyên liệu này có thể khiến da đầu bị kích ứng và khó xác định nguyên nhân nếu bé xuất hiện biểu hiện bất thường sau đó. Vì vậy, cha mẹ không nên tự thử nhiều cách cùng lúc chỉ để làm lớp vảy biến mất nhanh hơn.
Với những trường hợp vảy thông thường, chăm sóc da đầu nhẹ nhàng, làm mềm lớp vảy và gội sạch vừa đủ thường phù hợp hơn. Nếu da đầu bé đỏ nhiều, sưng, rỉ dịch hoặc bé khó chịu rõ rệt, nên đưa bé đi khám thay vì tiếp tục thử các mẹo tại nhà.
IV- Khi nào da đầu trẻ sơ sinh có gàu cần gặp bác sĩ?
Phần lớn trường hợp cứt trâu ở trẻ sơ sinh có thể được chăm sóc tại nhà bằng cách vệ sinh nhẹ nhàng và theo dõi. Tuy nhiên, nếu lớp vảy đi kèm những thay đổi bất thường trên da đầu hoặc khiến bé khó chịu, cha mẹ nên đưa bé đi khám để tìm nguyên nhân.
1. Những dấu hiệu cha mẹ cần lưu ý
Cha mẹ nên đưa bé đến gặp bác sĩ nhi khoa hoặc bác sĩ da liễu nếu da đầu xuất hiện một trong những biểu hiện sau:
- Vùng da dưới lớp vảy đỏ nhiều, sưng hoặc có vẻ đau khi chạm vào.
- Có dịch rỉ ra, chảy máu hoặc xuất hiện lớp vảy ướt bất thường.
- Da đầu có mùi bất thường.
- Bé ngứa nhiều, thường xuyên đưa tay lên đầu, quấy khóc hoặc khó chịu.
- Lớp vảy lan rộng sang mặt, sau tai hoặc những vùng da khác trên cơ thể.
- Tóc rụng thành từng vùng rõ rệt tại khu vực có vảy.
- Đã chăm sóc da đầu nhẹ nhàng trong một thời gian, nhưng tình trạng không cải thiện hoặc ngày càng nhiều hơn.
Những biểu hiện này có thể xuất hiện trong nhiều tình trạng da khác nhau. Vì vậy, cha mẹ không nên chỉ dựa vào lớp vảy để tự xác định nguyên nhân mà nên để bác sĩ kiểm tra khi bé có dấu hiệu bất thường.
2. Cứt trâu ở trẻ sơ sinh bao lâu thì hết?
Cứt trâu thường xuất hiện trong những tháng đầu đời và có xu hướng giảm dần theo thời gian. Ở nhiều trẻ, các mảng vảy sẽ cải thiện rõ trong khoảng 6 đến 12 tháng đầu.
Thời gian kéo dài không giống nhau ở mỗi bé. Có trẻ chỉ xuất hiện một vài mảng nhỏ rồi giảm dần, trong khi một số trẻ có lớp vảy dày hơn và cần nhiều thời gian hơn.
Cha mẹ không cần cố bóc sạch lớp vảy ngay khi nhìn thấy. Nếu bé vẫn sinh hoạt bình thường, da đầu không đỏ nhiều và không có dịch, có thể tiếp tục chăm sóc nhẹ nhàng, làm mềm lớp vảy và lấy dần phần đã bong.
3. Rụng tóc đi kèm vảy có đáng lo không?
Khi lớp vảy bong ra, cha mẹ có thể nhận thấy một vài sợi tóc đi kèm. Việc này không nhất thiết cho thấy da đầu hoặc chân tóc của bé đang gặp vấn đề.
Điều quan trọng là không kéo tóc hoặc cạy lớp vảy để làm sạch. Nếu tóc rụng thành từng vùng rõ rệt, vùng da bên dưới có biểu hiện đỏ, sưng, đóng vảy bất thường hoặc tình trạng rụng tóc tiếp tục tăng, cha mẹ nên đưa bé đi khám.
Da đầu trẻ sơ sinh có gàu thường khiến cha mẹ lo lắng, nhưng những mảng vảy trắng hoặc vàng trong những tháng đầu đời thường có thể liên quan đến cứt trâu. Tình trạng này không phản ánh việc bé được vệ sinh chưa kỹ và cũng không cần xử lý bằng cách cạy, bóc hoặc chà mạnh.
Cha mẹ có thể làm mềm lớp vảy, gội đầu bằng sản phẩm phù hợp với trẻ nhỏ, sau đó dùng bàn chải mềm lấy phần vảy đã bong. Quan trọng nhất là kiên nhẫn theo dõi thay đổi của da đầu.
Nếu bé có da đầu đỏ nhiều, sưng, rỉ dịch, chảy máu, có mùi bất thường, khó chịu rõ rệt hoặc lớp vảy ngày càng lan rộng, nên đưa bé đi khám để xác định nguyên nhân và có hướng chăm sóc phù hợp.
Da đầu trẻ sơ sinh có gàu không phải do mẹ chăm sóc bé chưa đúng cách. Những mảng vảy như cứt trâu khá thường gặp trong những tháng đầu đời và thường giảm dần theo thời gian. Cha mẹ chỉ cần giữ thói quen vệ sinh da đầu nhẹ nhàng, sử dụng sản phẩm phù hợp với trẻ nhỏ, không cạy hoặc chà mạnh lớp vảy và kiên nhẫn theo dõi. Nếu da đầu bé đỏ nhiều, sưng, rỉ dịch, chảy máu hoặc bé khó chịu rõ rệt, nên đưa bé đi khám để được kiểm tra và hướng dẫn chăm sóc phù hợp.
